"ใช้ชีวิตท่ามกลางงานศิลปะ": บ้านเหนือกาลเวลาที่ออกแบบโดย Ross Architecture

ท่ามกลางบรรยากาศอันเงียบสงบของ Drottningholm ในเขตชานเมืองสตอกโฮล์ม Ross Architecture and Design  ใช้เวลากว่า 30 ปีในการสร้างบ้านภายใต้แนวคิดที่เรียบง่ายแต่แตกต่างอย่างลึกซึ้ง: บ้านที่ดีไม่ควรเพียงตอบโจทย์การใช้งานในวันนี้ แต่ต้องคงคุณค่าและความรู้สึกของการอยู่อาศัยได้ตลอดไป ออกแบบเพื่อทุกช่วงชีวิตของครอบครัว ทั้งในปัจจุบันและอนาคต จากผลงานกว่า 368 โครงการทั้งในลอสแอนเจลิส สเปน ตุรกี และเดนมาร์ก Pål Ross และ Jan Öströmได้สร้างชื่อเสียงให้สตูดิโอด้วยเป้าหมายเดียวที่ชัดเจน ภายใต้แนวคิด ใช้ชีวิตท่ามกลางงานศิลปะ

แม้ทีมงานของสตูดิโอจะมีเพียง 9 คน แต่แนวคิดการออกแบบของพวกเขากลับส่งอิทธิพลไปไกล สถาปนิกจำนวนมากยอมรับว่าได้รับแรงบันดาลใจจากผลงานของ Ross Architecture จนเลือกเข้าสู่อาชีพนี้ ขณะที่ลูกค้าหลายรายกลับมาให้ทีมออกแบบบ้านหลังที่สอง หลังที่สาม รวมถึงสำนักงานของตนเอง และในเกือบทุกโครงการที่ทั้งคู่ทํา องค์ประกอบหนึ่งที่ครั้งหนึ่งอาจถูกมองว่าเป็นเพียงส่วนเสริมความหรูหราได้กลายเป็นสิ่งสำคัญที่ขาดไม่ได้ นั่นคือ: ลิฟต์บ้าน

เราได้พูดคุยกับผู้ก่อตั้งทั้งสองเกี่ยวกับแนวคิดการออกแบบบ้านเพื่ออนาคต ความหมายของ “Forever Home” และเหตุผลที่ลิฟต์บ้าน Aritco กลายเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิดการออกแบบของพวกเขามาตั้งแต่แรกเริ่ม

Pål Ross: เราออกแบบพื้นที่อยู่อาศัยที่ช่วยเติมพลังและสร้างความสุขให้กับผู้คนที่ใช้ชีวิตอยู่ในนั้น งานสถาปัตยกรรมจำนวนมากอาจดูสวยงาม แต่กลับขาด ‘พลัง’ บางอย่างที่ทำให้ผู้คนรู้สึกมีชีวิตชีวา เราเชื่อว่าชีวิตไม่ได้มีรูปทรงเป็นสี่เหลี่ยม แล้วทำไมเราจึงต้องใช้เวลาทั้งชีวิตอยู่ในกล่องสี่เหลี่ยมหลากหลายขนาด ในเมื่อธรรมชาติเองก็ไม่ได้เป็นแบบนั้น เราจึงพัฒนาเทคนิคการก่อสร้างที่ช่วยให้สามารถสร้างพื้นที่รูปทรงออร์แกนิกด้วยคอนกรีตได้อย่างมีคุณภาพ ใช้เวลาสร้างอย่างเหมาะสม และควบคุมต้นทุนได้จริง ทำให้บ้านไม่ใช่เพียงแค่สถานที่อยู่อาศัย แต่เป็นพื้นที่ที่ให้ความรู้สึกเชื่อมโยงกับธรรมชาติและการใช้ชีวิตอย่างแท้จริง

Jan Öström: เมื่อผู้คนได้เห็นบ้านของเรา ทั้งรูปทรง เส้นสาย และดีไซน์ สิ่งแรกที่พวกเขารู้สึกคือความประหลาดใจ บ้านแบบนี้สามารถสร้างได้จริงหรือ? และคำถามต่อมาคือ แล้วจะสามารถเป็นเจ้าของได้จริงไหม? ซึ่งคำตอบของเราคือ ‘ได้’ สำหรับทั้งสองคำถาม

Pål: บ้านส่วนใหญ่ในปัจจุบันเป็นเหมือนกล่องสี่เหลี่ยมที่เต็มไปด้วยกระจกมากมาย จนบางครั้งให้ความรู้สึกเหมือนพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ํา ผู้คนอาจชื่นชมว่ามันสวย แต่ไม่ได้หมายความว่าพวกเขาอยากใช้ชีวิตอยู่ในนั้นจริง ๆ สิ่งที่เราต้องการสร้าง คือบ้านที่ทำให้คุณอยากกลับมาในทุกวัน บ้านที่คุณไม่อยากออกไปไหน เพราะคุณมีความสุขกับการได้อยู่ในพื้นที่นั้นอย่างแท้จริง

Pål: คำว่าตลอดกาลสำหรับผม อาจหมายถึงช่วงเวลา 40 หรือ 50 ปี ดังนั้นบ้านจึงต้องเป็นพื้นที่ที่ทำให้คุณยังรู้สึกมีความสุขและภาคภูมิใจได้ตลอดช่วงเวลานั้น ตั้งแต่เริ่มต้นการออกแบบ เราจะอธิบายให้ลูกค้าเห็นว่า การมีลิฟต์บ้าน จะช่วยให้ชั้นสองหรือชั้นสามของบ้านยังคงเข้าถึงได้อย่างสะดวกไปตลอดชีวิต ในโครงการของเรา การติดตั้งลิฟต์บ้านเป็นเรื่องธรรมดาไม่ต่างจากการเลือกติดตั้งตู้แช่ไวน์ในบ้าน เมื่อเข้าใจถึงคุณค่าของมันแล้ว สิ่งนี้ก็จะไม่ใช่ ‘คำถาม’ อีกต่อไป แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบบ้านที่สมบูรณ์แบบ

Jan: และบ้านหลังนั้นก็ต้องสามารถตอบโจทย์การใช้งานได้ตลอดช่วงเวลาหลายสิบปีเช่นกัน คุณอาจเริ่มต้นจากการใช้ชีวิตกันสองคน ก่อนจะมีลูก ลูกเติบโตขึ้นและย้ายออกจากบ้าน ขณะเดียวกันคุณเองก็มีอายุมากขึ้น บ้านจึงต้องสามารถรองรับทุกช่วงชีวิตและปรับเปลี่ยนไปพร้อมกับผู้อยู่อาศัยได้ ในการสร้างบ้านที่ใช้งานได้ตลอดไปอย่างแท้จริง ไม่ใช่เพียงแค่บ้านที่ใช้งานได้ดีเท่านั้น แต่ต้องเป็นบ้านที่ช่วยเติมพลังและความสุขให้กับชีวิต คุณต้องรู้สึกอยากอยู่ในบ้านหลังนั้นจริง ๆเพราะหากคุณไม่ได้รู้สึกอยากอยู่ที่นั่น สุดท้ายแล้วมันก็จะไม่ใช่บ้านที่คุณอยากอยู่ไปตลอดชีวิต

Pål: มีความเข้าใจผิดอยู่บ่อยครั้งว่า บ้านสำหรับช่วงวัยหลังเกษียณควรมีขนาดเล็กลง เพราะจะได้ดูแลง่าย และควรเป็นบ้านชั้นเดียว เผื่อวันหนึ่งต้องใช้วีลแชร์ ผมคิดว่าทั้งสองแนวคิดนั้นไม่ถูกต้อง หากบ้านที่คุณสร้างไว้เมื่อ 30 ปีก่อน ยังสามารถดึงดูดให้ลูก ๆ อยากกลับมารวมตัวกันทุกช่วงฤดูร้อนได้ นั่นคือบ้านที่ทำหน้าที่ของมันได้อย่างสมบูรณ์ และพวกเขาไม่ได้กลับมาเพียงเพื่อห้องนอนเดิมในวัยเด็ก แต่กลับมาอยู่ในห้องห้องสวีทที่เหมาะสมพร้อมเตียงคู่ที่ถูกออกแบบไว้สำหรับชีวิตของพวกเขาในวันนี้  มีพื้นที่ที่เหมาะกับการใช้ชีวิต เพราะคุณได้คิดเผื่อไว้ตั้งแต่แรกว่าพวกเขาจะเติบโตและเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร

Jan: เมื่อคู่รักวัยเริ่มต้นชีวิตมาหาเรา – ยังไม่มีลูก เพิ่งเริ่มสร้างครอบครัว — พวกเขามักถามว่า ‘ทำไมเราถึงต้องมีลิฟต์บ้าน? เราเราจะเริ่มจากเรื่องง่าย ๆ ก่อน เช่น บ้านมีสองชั้น ลิฟต์ช่วยส่งตะกร้าผ้าหรือของใช้ระหว่างชั้นได้สะดวกมาก พวกเขาก็มักตอบว่า ‘จริงด้วย ฟังดูฉลาดดี’ จากนั้นเราขยายเรื่องราว จากนั้นเราจึงค่อยขยายภาพให้เห็นอนาคตมากขึ้น เช่น หากวันหนึ่งในช่วงอายุ 40 คุณเล่นวอลเลย์บอลและขาหัก ลิฟต์จะช่วยให้การใช้ชีวิตง่ายขึ้น หรือในอนาคต หากต้องใช้วีลแชร์ คุณก็ยังสามารถใช้ชีวิตอยู่ในบ้านหลังเดิมได้อย่างอิสระ

Pål: บันไดคือหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของบ้านที่เราให้ความใส่ใจอย่างมาก เราออกแบบให้มันสวยงามและอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมที่สุดเสมอ

Jan: การออกแบบบันไดเป็นเหมือนงานศิลปะ คุณต้องรู้ว่าควรวางไว้ตรงไหน ควรโค้งอย่างไร มันเหมือนดนตรีที่ถูกหยุดเวลาไว้

Pål: และเราก็ออกแบบลิฟต์บ้านในแนวคิดเดียวกัน ลิฟต์ไม่ควรเป็นเพียงฟังก์ชันเสริม แต่ควรเป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบที่งดงามของบ้าน ทุกวันนี้คุณสามารถมีลิฟต์กระจก พร้อมงานศิลปะภายใน หรือระบบแสงที่ช่วยสร้างบรรยากาศได้ เมื่อทุกอย่างถูกออกแบบร่วมกันอย่างลงตัว ลูกค้ามักพูดว่า ‘นี่มันฉลาดมาก’ และมันก็เป็นแบบนั้นจริง ๆ

Pål: ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นจากการติดตั้งลิฟต์บ้านนั้นน้อยมาก เมื่อเทียบกับสิ่งที่ได้กลับมาคือความสามารถในการเข้าถึงทุกพื้นที่ของบ้านไปตลอดชีวิต เมื่อมองในภาพรวม มันอาจเป็นเพียงเศษเสี้ยวเปอร์เซ็นต์ของงบประมาณทั้งหมด ดังนั้นคำถามจึงไม่ใช่ว่า ‘คุณสามารถติดตั้งลิฟต์บ้านได้ไหม’ แต่คือ ‘คุณจะพลาดโอกาสนี้ได้จริงหรือ?

Jan: เช่นเดียวกับทุกพันธมิตรที่เราร่วมงานด้วย เรามองหาสิ่งที่ดีที่สุดเสมอ ทั้งในด้านคุณภาพของผลิตภัณฑ์ ความคุ้มค่า ดีไซน์ และบริการหลังการขาย เราได้พบสิ่งเหล่านั้นใน Aritco มานานแล้ว และความร่วมมือนี้ก็ทำงานได้อย่างยอดเยี่ยมมาตลอด ผมไม่เห็นเหตุผลเลยว่าทำไมมันจะไม่สามารถดำเนินต่อไปได้อีกในระยะยาว

Pål: ในช่วงแรก ๆ ของการออกแบบบ้าน เรามักต้องซ่อนลิฟต์ไว้ เพราะลิฟต์ในยุคนั้นเป็นเพียงองค์ประกอบด้านฟังก์ชัน คล้ายหม้อไอน้ํา คุณจำเป็นต้องมีมัน แต่ไม่ได้อยากให้ใครมองเห็น แต่ปัจจุบัน ด้วยดีไซน์ของ Aritco ลิฟต์บ้าน เรากลับเลือกที่จะโชว์มันให้เป็นส่วนหนึ่งของงานออกแบบได้อย่างภาคภูมิใจจริง ๆ แล้ว ถ้าลิฟต์ถูกซ่อนเอาไว้ก็ถือว่าน่าเสียดาย เพราะคุณจะสัมผัสได้ถึงคุณภาพและประสบการณ์ที่ยอดเยี่ยมของมันก็ต่อเมื่อได้เข้าไปใช้งานจริง

Jan: อีกสิ่งหนึ่งที่เราชื่นชอบมากคือความยืดหยุ่นในการออกแบบประตูทางเข้า-ออกของลิฟต์ในแต่ละชั้น คุณสามารถกำหนดให้ประตูเปิดคนละด้านกันในแต่ละชั้นได้ และมันก็ทํางานได้อย่างสวยงามและเราใช้งานบ่อยมาก โครงการเดียวที่เรามักจะหาวิธีใส่ลิฟต์ได้ยากหน่อย ก็คือบ้านชั้นเดียวเท่านั้น (หัวเราะ) แต่ผมเชื่อว่า Aritco คงมีแผนสำหรับเรื่องนั้นในอนาคตแน่นอน

Jan: ในบ้านหลังหนึ่งที่เราออกแบบบนชายฝั่งตะวันตกของประเทศสวีเดน เจ้าของบ้านเป็นคู่สามีภรรยาช่วงปลายวัย 50 พวกเขายังสุขภาพแข็งแรง ใช้บันไดได้ตามปกติ และยังคงใช้ชีวิตอย่างกระฉับกระเฉง แต่สิ่งที่พวกเขาชื่นชอบมาก คือความรู้สึกอุ่นใจที่รู้ว่ามีลิฟต์บ้านอยู่ในบ้านเสมอ ไม่ว่าจะเป็นการขึ้นไปยังห้องนอน ห้องทำงานบนชั้นสอง หรือพื้นที่ชมวิวด้านบน ลิฟต์ช่วยให้พวกเขารู้สึกมั่นใจในการใช้ชีวิตระยะยาว คุณจะเริ่มเห็นคุณค่าของมันตั้งแต่ก่อนที่มันจะกลายเป็น สิ่งจำเป็นจริง ๆ

Pål: ในเกือบทุกโครงการของเราที่มีห้องซักรีดอยู่ในชั้นใต้ดินเราจะออกแบบพื้นที่สำหรับส่งเสื้อผ้าลงไปจากด้านบน เด็ก ๆ ในบ้านชอบใช้มันมาก เพราะรู้สึกสนุกกับการหย่อนผ้าลงไปจากนั้นเสื้อผ้าที่ซักเสร็จก็จะถูกส่งกลับขึ้นมาด้วยลิฟต์ กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันในแบบที่หลายคนไม่เคยนึกถึงมาก่อน

Jan: โครงการล่าสุดของเราบน Lidingö เป็นการรีโนเวตบ้านเก่าให้กลายเป็นบ้าน 4 ชั้น โดยลิฟต์เชื่อมต่อจากห้องแต่งตัวแบบ Walk-in Closet ลงไปจนถึงชั้นใต้ดิน – มีทั้งห้องซักรีดอยู่ชั้นหนึ่ง ฟิตเนสอยู่อีกชั้นหนึ่ง และเจ้าของบ้านเองก็อยู่ในวัย 70 ปี ซึ่งนี่คือรูปแบบการใช้ชีวิตที่บ้านหลังนี้ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับอย่างแท้จริง

Pål: ตอนนี้เรากำลังทำโครงการอีกแห่งที่ทางเข้าหลักในชีวิตประจำวันของครอบครัวคือโรงจอดรถ พวกเขาขับรถกลับมาถึงบ้าน จอดรถ แล้วใช้ลิฟต์ขึ้นสู่พื้นที่อยู่อาศัยโดยตรง โดยเฉพาะหลังจากซื้อของเข้าบ้านหรือถือของจำนวนมาก มันช่วยเปลี่ยนประสบการณ์การใช้ชีวิตได้อย่างชัดเจน ตำแหน่งของลิฟต์คือสิ่งสำคัญ เพราะมันเป็นตัวกำหนดว่าลิฟต์จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันได้มากแค่ไหน